از امام على(ع) نقل شده‌است:
«كسى كه بتواند خود را از چهار چيز بازدارد سزاوار است كه هرگز گرفتار حادثه ناگوارى نشود.
عرض كردند: اى اميرمؤمنان آن چهار چيز چيست؟
فرمود: عجله و لجاجت و خودپسندى و تنبلى»(*)

ترجمه‌‌ي كوتاهي از اين فرمايش را بر ديوار كانون گفتگو ديدم.
پرهيز از شتاب
كه ركن اول در اين سخن امام علي(ع) است
يكي از مهارتهاي كليدي است كه
در طي كارگاههاي گفتگو
براي بازآفريني آن، تمرين‌مي‌كنيم.

پرهيز از شتاب شرطِ اساسي كارِ گروهي علمي و دادوستد فكري است
و
شتاب آفتِ جديِ همفكري و حلِ درستِ مسأله.

در كنار ورزشها و تمرينهاي عملي كه براي بازآفريني اين مهارت در خويشتن لازم داريم،
از حيث نظري و توصيفي مي‌توانيم اين مهارت را چنين شرح دهيم:

🖐 « مهارت اول: از شتاب پرهیز کنیم و آرامش داشته‌باشیم.»

*️⃣ گاه برای از‌ دست‌ندادن فرصت، شتابزده عمل‌می‌کنیم و فرصتها را از بین‌می‌بریم. برای پرهیز از این اشتباه باید مهارت پرهیز از شتاب را تمرین‌کنیم.

✳️ فرصت‌دهیم دیگران سخن را آغاز‌کنند، بدون آنکه بخواهیم مثل شاگرد اول کلاس، پاسخمان را قبل از فهم صورت مسأله، از حفظ و به‌ترتیب بیان‌کنیم.

*️⃣ زندگی باشتاب پیش‌می‌رود و ناگزیریم برای مسایل بسرعت راه‌حل بیابیم؛ اما همین عجله باعث مشکلاتی می‌شود. به اولین راه‌حل که به نظرمان برسد، چنگ‌می‌زنیم و این ماجرا زنجیروار‌ ادامه‌می‌یابد.

*️⃣ ورود زودهنگام به عرصه‌ی عمل، باعث شتابزدگی می‌شود.

*️⃣ وقتی در جمعی، موضوعی مطرح‌می‌شود یک نفر شتابزده می‌‌گوید: «با این موضوع چه کار می‌خواهیم‌بکنیم؟» و با طرح چنین چالشی، گفتگو متوقف و ارایه‌ی نظرات شتابزده برای پاسخ مساله آغاز‌می‌شود.

✳️ بهتر است لحظه‌ای خود را از این گردونه بیرون‌کشیم، به آن نگاه‌کنیم و با تأمل راه‌حلهایی بیابیم که مشکلات را عمیقتر و بهتر ‌حل‌کند.

*) ترجمه از سايت «باشگاه خبرنگاران جوان» و متن عربي حديث، به‌نقل از تحف‌العقول به شرح زير است:
«مَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ يمْنَعَ نَفْسَهُ مِنْ أَرْبَعَةِ أَشْياءَ فَهُوَ خَلِيقٌ بِأَنْ لاَ ينْزِلَ بِهِ مَكْرُوهٌ أَبَداً
قِيلَ وَ مَا هُنَّ يا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ
قَالَ الْعَجَلَةُ وَ اللَّجَاجَةُ وَ الْعُجْبُ وَ التَّوَانِى»